De Alteratie is de naam voor de overstap van Amsterdam naar het protestantisme in 1578, toen de katholieke stadsregering werd afgezet. De nieuwe raad die werd gevormd bestond uit dertig Calvinisten en tien katholieken.
Amsterdam had lang geprobeerd neutraal te blijven en trouw te zijn aan de Spaanse koning. Door de dure oorlog en druk van de Staten van Holland en Willem van Oranje sloot de stad op 8 februari 1578 een verdrag. In ruil voor het opheffen van de blokkade mochten gevluchte calvinisten terugkeren en werden de schutterijen hersteld.
De katholieke bestuurders verloren daarna snel de controle. Op 26 mei 1578 werden zij samen met belangrijke katholieke geestelijken door de schutterij uit de stad gezet. Ze werden per boot afgevoerd en moesten beloven nooit meer terug te keren.
Na de Alteratie voerde het stadsbestuur een streng beleid tegen andere geloven. In de jaren daarna werden mensen vervolgd of uit de stad verbannen, waardoor Amsterdam nog lange tijd verdeeld bleef.
De alteratie van Amsterdam is een van de vensters in de Canon van Amsterdam. Bekijk ons thema van de gehele Canon van Amsterdam op Geschiedenislokaal.
