Boven op deze prent is te lezen: “hoogduytse hoofd synagoge”. Dit wil zeggen de Hoogduitse hoofdsynagoge, ook wel de Grote Synagoge genoemd. Maar wellicht komt jou dit gebouw tegenwoordig beter bekend voor als het Joods Museum. De Portugese synagoge tegenover het gebouw op de afbeelding is hedendaags nog wel in gebruik als gebedshuis.
Na de komst van de Portugese joden in Amsterdam, die ook wel Sefardische joden worden genoemd, arriveert er een tweede groep joodse migranten, namelijk de Asjkenazische joden. Zij komen uit Midden- en Oost-Europa.
Een verschil met de Sefardiem, de joodse migranten uit Zuid-Europa, is dat de Asjkenaziem hun eigen taal blijven spreken: het Jiddisch. Zij blijven deze, uit het Germaanse afkomstige, taal spreken en blijven schrijven in Hebreeuwse letters. Doordat zij dit meebrengen naar Amsterdam, groeien veel Jiddische woorden uit tot echte Amsterdamse woorden. Denk aan bajes (gevangenis) of kapsones (arrogant). Maar de bekendste is toch wel Mokum. Dit is afgeleid van het Jiddische woord mokem, wat niets meer betekent dan ‘plek’ of ‘stad’.
De Asjkenazische joden vertrekken richting Amsterdam wegens de vele oorlogen in hun eigen gebied. Zij raken arm en voelen zich niet veilig. Ook weten zij dat de stad Amsterdam al een veilige gemeenschap biedt voor de Portugese joden. Hoewel beide joodse gemeenschappen welkom zijn in de stad, moeten zij wel hun eigen hachje zien te redden. Zo moeten zij voor hun eigen zieken en armen zorgen, wat voornamelijk voor de Asjkenazische gemeenschap een zware last is.
Maar ondanks dat zorgt de joodse migrantengemeenschap voor de groei van Amsterdam als stad en als oord voor de joden. Zo wordt Amsterdam de grootste joodse stad van Europa. De synagogen markeren dit: deze liggen in het centrum van beide gemeenschappen naast elkaar op Vlooienburg. Hiermee is duidelijk: Amsterdam is Mokum geworden.
De Hoogduitse Synagoge is samen met de Portugese een venster in de Canon van Amsterdam. Bekijk hier het venster Hoogduitse en Portugese Synagoge van de Canon van Amsterdam. En bekijk ons thema van de gehele Canon van Amsterdam op Geschiedenislokaal.
