Deze kaart van Amsterdam, afkomstig uit de atlassen van Joan Blaeu, laat niet alleen de stad zien, maar vertelt ook het verhaal van een van de beroemdste kaartenmakers uit de zeventiende eeuw. Joan Blaeu (1596-1673) trad in de voetsporen van zijn vader Willem Jansz Blaeu (1571-1638), die zich in 1599 in Amsterdam vestigde en in 1633 officieel kaartenmaker van de Verenigde Oost-Indische Compagnie (VOC) werd. Na Willems dood zette Joan samen met zijn broer Cornelis het succesvolle bedrijf voort. De uitgeverij verhuisde meerdere keren binnen Amsterdam: van de Lastage naar het Damrak, en vanaf 1637 naar de Bloemgracht.
Joan Blaeu bereikte het hoogtepunt van zijn roem met de Atlas Maior uit 1662, een monumentaal werk met bijna zeshonderd kaarten en duizenden pagina’s tekst. De atlas gaf een indrukwekkend overzicht van de wereld zoals die bekend was door ontdekkingsreizen en internationale handel. Die kennis was echter niet neutraal. Blaeu was sterk afhankelijk van informatie van de VOC en de West-Indische Compagnie (WIC), die vooral geïnteresseerd waren in kustlijnen en handelsmogelijkheden. Binnenlanden en lokale bevolkingen bleven vaak onbekend en werden soms fantasierijk ingevuld, bijvoorbeeld met afbeeldingen van ‘menseneters’.
Kaarten van Blaeu weerspiegelen daarmee de blik van hun makers: een wereld gezien door de ogen van handel en koloniale ambities. Ze tonen gebieden als bronnen van rijkdom en mogelijkheden en hebben, door hun vele herdrukken, langdurig invloed gehad op hoe men over andere landen en volkeren dacht. Zo zijn Blaeus kaarten niet alleen geografische documenten, maar ook spiegels van hun tijd.
De Atlas Maior is een van de vensters in zowel de Canon van Amsterdam als in die van Nederland. Bekijk hier het venster Atlas Maior in de Canon van Amsterdam en hier in de Canon van Nederland.
En bekijk ons thema van de gehele Canon van Amsterdam op Geschiedenislokaal.
